ഭരണമേറ്റെടുക്കുമ്പോൾ ഒരു ചെറിയ മരുഭൂമി മാത്രമായിരുന്ന ഖത്തറിനെ ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്പത്തിക-ആഗോള ശക്തികളിലൊന്നാക്കി മാറ്റിമറിച്ച അദ്ഭുതകരമായ പരിവർത്തനത്തിന്റെ ചരിത്രമാണ് ശൈഖ് ഹമദ് ബിൻ ഖലീഫ അൽഥാനിയുടേത്. 2026 ജൂലൈ 12-ന് 74-ാം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം വിടവാങ്ങുമ്പോൾ, കേവലം ഒരു മുൻ ഭരണാധികാരിയുടെ വിയോഗമല്ല, മറിച്ച് ആധുനിക ഖത്തറിന്റെ നിർമ്മിതിക്ക് അടിത്തറയിട്ട സമാനതകളില്ലാത്ത ഒരു യുഗത്തിനാണ് അന്ത്യമാകുന്നത്. 1995 മുതൽ 2013 വരെ നീണ്ടുനിന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പതിനെട്ടു വർഷത്തെ ഭരണം ഗൾഫ് മേഖലയുടെ ചരിത്രത്തെത്തന്നെ തിരുത്തിക്കുറിക്കുന്നതായിരുന്നു.
തന്റെ പിതാവായ ശൈഖ് ഖലീഫ ബിൻ ഹമദ് അൽഥാനിയിൽ നിന്ന് 1995 ജൂൺ 27-ന് ഒരു രക്തരഹിത കൊട്ടാര അട്ടിമറിയിലൂടെ ഭരണം ഏറ്റെടുക്കുമ്പോൾ വലിയ വെല്ലുവിളികളാണ് ശൈഖ് ഹമദിന് മുന്നിലുണ്ടായിരുന്നത്. പരമ്പരാഗതമായ സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങളെ ഭയന്ന് മുൻ ഭരണകൂടങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കാൻ മടിച്ച രാജ്യത്തിന്റെ പ്രകൃതിവാതക നിക്ഷേപങ്ങളെ ധീരമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്താൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു. ഈ ദീർഘവീക്ഷണമാണ് ഖത്തറിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രകൃതിവാതക വിപ്ലവത്തിന് വഴിതുറന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ ഖത്തറിന്റെ ദ്രവീകൃത പ്രകൃതിവാതക (LNG) ഉൽപ്പാദനം 77 മില്യൺ ടണ്ണിലേക്ക് കുതിച്ചുയർന്നു.
ഈ സാമ്പത്തിക കുതിച്ചുചാട്ടം ഖത്തറിനെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പ്രതിശീർഷ വരുമാനമുള്ള രാജ്യമാക്കി മാറ്റി. പ്രതിവർഷം ശരാശരി 86,440 യു.എസ് ഡോളർ എന്ന നിരക്കിലേക്ക് ജനങ്ങളുടെ വരുമാനം ഉയർന്നതോടെ രാജ്യം അഭൂതപൂർവ്വമായ ആഡംബരത്തിലേക്കും പുരോഗതിയിലേക്കും നയിക്കപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങളുടെ വികസനത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതായിരുന്നില്ല ശൈഖ് ഹമദിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട്. രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പത്ത് വരുംതലമുറകൾക്കായി കരുതിവെക്കുന്നതിനും ആഗോള സാമ്പത്തിക രംഗത്ത് ഖത്തറിന്റെ സ്വാധീനം ഉറപ്പിക്കുന്നതിനുമായി 2005-ൽ അദ്ദേഹം ഖത്തർ ഇൻവെസ്റ്റ്മെന്റ് അതോറിറ്റി (QIA) എന്ന പരമാധികാര നിക്ഷേപ നിധിക്ക് രൂപം നൽകി.
ഖത്തർ ഇൻവെസ്റ്റ്മെന്റ് അതോറിറ്റിയിലൂടെ ലോകത്തെ പ്രമുഖ സാമ്പത്തിക തലസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഖത്തർ തങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യമറിയിച്ചു. ലണ്ടനിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ കെട്ടിടമായ ‘ദ ഷാർഡ്’, പ്രശസ്തമായ ഹാരോഡ്സ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് സ്റ്റോർ, ഹീത്രൂ എയർപോർട്ട്, ബാർക്ലേസ് ബാങ്ക്, ഫോക്സ്വാഗൺ, സീമെൻസ് എന്നിവയിലെല്ലാം വലിയ തോതിലുള്ള നിക്ഷേപങ്ങൾ നടത്തിക്കൊണ്ട് അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയെ ഖത്തർ സ്വാധീനിച്ചു. ഫ്രഞ്ച് ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബായ പാരീസ് സെന്റ് ജെർമെയ്ൻ (PSG) സ്വന്തമാക്കിയതുൾപ്പെടെയുള്ള കായികരംഗത്തെ നിക്ഷേപങ്ങളും ഖത്തറിന്റെ സോഫ്റ്റ് പവർ വികസിപ്പിക്കാനുള്ള ശൈഖ് ഹമദിന്റെ തന്ത്രങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു.
മാധ്യമരംഗത്ത് ശൈഖ് ഹമദ് വരുത്തിയ വിപ്ലവം മിഡിൽ ഈസ്റ്റിന്റെ ശബ്ദത്തെ ആഗോളതലത്തിൽ ഉയർത്തുന്നതായിരുന്നു. 1996-ൽ അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ച ‘അൽ ജസീറ’ വാർത്താ ശൃംഖല, പാശ്ചാത്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ആധിപത്യത്തെ വെല്ലുവിളിച്ചുകൊണ്ട് അറബ് ലോകത്തെ വാർത്തകളെയും രാഷ്ട്രീയത്തെയും പുതിയൊരു കാഴ്ചപ്പാടിൽ ലോകത്തിന് മുന്നിലെത്തിച്ചു. അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ നയതന്ത്ര സമ്മർദ്ദങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടും അൽ ജസീറയുടെ സ്വതന്ത്രമായ എഡിറ്റോറിയൽ നയങ്ങൾക്ക് പിന്തുണ നൽകാൻ അദ്ദേഹം കാണിച്ച ആർജ്ജവം ഒരു ഭരണാധികാരിയെന്ന നിലയിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ധീരതയ്ക്ക് തെളിവാണ്.
വിദ്യാഭ്യാസ-സാംസ്കാരിക മേഖലകളിലും ശൈഖ് ഹമദിന്റെ ദീർഘവീക്ഷണം പ്രകടമായിരുന്നു. തന്റെ രണ്ടാമത്തെ ഭാര്യയായ ശൈഖാ മോസാ ബിൻത് നാസർ അൽ മിസ്നദുമൊത്ത് 1995-ൽ അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ച ‘ഖത്തർ ഫൗണ്ടേഷൻ’ രാജ്യത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ ചരിത്രത്തിൽ വലിയൊരു നാഴികക്കല്ലാണ്. കാർണഗീ മെലോൺ, ജോർജ്ടൗൺ, നോർത്ത് വെസ്റ്റേൺ തുടങ്ങിയ ലോകപ്രശസ്ത സർവ്വകലാശാലകളുടെ അന്താരാഷ്ട്ര കാമ്പസുകൾ ദോഹയിലെത്തിച്ചുകൊണ്ട് ഖത്തറിനെ അറിവിന്റെ ഒരു ആഗോള കേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു. 2005-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഖത്തർ മ്യൂസിയം അതോറിറ്റിയിലൂടെ ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ആധുനിക കലാസൃഷ്ടികളുടെ വാങ്ങലുകാരായി ഖത്തർ മാറി.
കായിക ഭൂപടത്തിൽ ഖത്തറിനെ ഒരു അനിഷേധ്യ ശക്തിയാക്കി മാറ്റിയതാണ് ശൈഖ് ഹമദിന്റെ മറ്റൊരു വലിയ നേട്ടം. 2006-ലെ ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിന്റെ വിജയകരമായ നടത്തിപ്പും, തുടർന്ന് കനത്ത വെല്ലുവിളികളെ മറികടന്ന് 2022-ലെ ഫിഫ ലോകകപ്പ് ആതിഥേയത്വം നേടാൻ സാധിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണ മികവിന്റെ ഫലമായിരുന്നു. മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ ആദ്യമായി എത്തിയ ലോകകപ്പ് ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റ് ഖത്തറിന്റെ സാംസ്കാരികവും സംഘാടനപരവുമായ ശേഷിയെ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തെളിയിക്കുന്ന വേദിയായി മാറി.
വിദേശനയതന്ത്രത്തിൽ പരസ്പരവിരുദ്ധമായ താല്പര്യങ്ങളെ ഒരേസമയം സന്തുലിതമായി കൊണ്ടുപോകാൻ കഴിഞ്ഞ അസാധാരണമായ നയതന്ത്രജ്ഞനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. രാജ്യത്ത് രണ്ട് വലിയ യു.എസ് സൈനിക താവളങ്ങൾക്ക് അനുമതി നൽകുമ്പോൾ തന്നെ, അയൽരാജ്യമായ ഇറാനുമായി മികച്ച നയതന്ത്ര-സാമ്പത്തിക ബന്ധം പുലർത്താൻ അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധിച്ചു. അമേരിക്കയും താലിബാനും തമ്മിലുള്ള സമാധാന ചർച്ചകൾക്ക് ദോഹയെ മധ്യസ്ഥ വേദിയാക്കി മാറ്റിയതും, പലസ്തീനിലെ മാനുഷിക പ്രതിസന്ധികളിൽ സജീവമായി ഇടപെട്ടതും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നയതന്ത്ര വിജയങ്ങളാണ്. 2012-ൽ ഇസ്രായേൽ ഉപരോധം നിലനിൽക്കുന്ന ഗാസ സന്ദർശിച്ച ആദ്യ രാഷ്ട്രത്തലവനായി മാറിയ അദ്ദേഹം 400 മില്യൺ ഡോളറിന്റെ പുനർനിർമ്മാണ സഹായമാണ് പ്രഖ്യാപിച്ചത്.
2013 ജൂൺ 25-ന്, അധികാരത്തിൽ തുടരാൻ എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളും ഉണ്ടായിരിക്കെത്തന്നെ, പുതിയ തലമുറയ്ക്കായി ഭരണം കൈമാറുന്നു എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച് അദ്ദേഹം സ്വമേധയാ പദവി ഒഴിഞ്ഞത് അറബ് ലോകത്തെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ അപൂർവ്വമായൊരു മാതൃകയായിരുന്നു. തന്റെ നാലാമത്തെ മകനായ ശൈഖ് തമീം ബിൻ ഹമദ് അൽഥാനിക്ക് അധികാരം കൈമാറിയ ശേഷം ‘ഫാദർ അമീർ’ എന്ന പദവിയിൽ അദ്ദേഹം വിശ്രമജീവിതത്തിലേക്ക് മാറി. പിന്നീട് വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങളും വൃക്ക മാറ്റിവെക്കൽ ഉൾപ്പെടെയുള്ള കഠിനമായ ആരോഗ്യ വെല്ലുവിളികളും നേരിടുമ്പോഴും രാജ്യത്തിന്റെ സുപ്രധാനമായ വളർച്ചാ ഘട്ടങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം എന്നും ഒരു വഴികാട്ടിയായി കൂടെയുണ്ടായിരുന്നു.
ശൈഖ് ഹമദ് ബിൻ ഖലീഫ അൽഥാനിയുടെ വിയോഗം ഖത്തറിന് മാത്രമല്ല, ஒട്ടുതൊട്ട അറബ് ലോകത്തിനും അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹത്തിനും വലിയൊരു നഷ്ടമാണ്. ഒരു ചെറിയ ഗൾഫ് രാജ്യത്തെ ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിലെയും സാമ്പത്തിക രംഗത്തെയും മുൻനിര ശക്തിയാക്കി വളർത്തിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദീർഘവീക്ഷണം വരുംതലമുറകൾക്ക് എക്കാലവും പ്രചോദനമായിരിക്കും. കേവലം എണ്ണപ്പണത്തിന്റെ കരുത്തിലല്ല, മറിച്ച് കൃത്യമായ ആസൂത്രണത്തിലൂടെയും ദൃഢനിശ്ചയത്തിലൂടെയും ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ വിധി തന്നെ മാറ്റിമറിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് തെളിയിച്ച ജനനായകനായി ശൈഖ് ഹമദ് ചരിത്രത്തിൽ എന്നും സ്മരിക്കപ്പെടും.
A ruler without lust for power; 18 years of sacrifice and foresight, who was Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani?
കാനഡയിലെ ഏറ്റവും പുതിയ വാർത്തകൾക്കായി: https://chat.whatsapp.com/Ghtm5bIjsVN8SItyDlaj3Q?mode=hq1tcla
