‘ചിന്താവിഷ്ടനായ’ കലാകാരൻ, തമാശകളിൽ വിപ്ലവം തീർത്ത മനുഷ്യൻ; ശ്രീനിവാസൻ എന്ന വിസ്മയം

ലോകം മുഴുവൻ മലയാള സിനിമയെ ഉറ്റുനോക്കുമ്പോൾ, ആ വലിയ ക്യാൻവാസിന് നടുവിൽ നമ്മെ വിസ്മയിപ്പിക്കുകയും ചിരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത ഒരാളാണ് ശ്രീനിവാസൻ. ശ്രീനിവാസൻ നമുക്ക് വെറുമൊരു നടൻ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് നമ്മളെ ചിരിക്കാനും ചിന്തിപ്പിക്കാനും പഠിപ്പിച്ച ഒരാളാണ്. വലിയ ഗമയൊന്നുമില്ലാത്ത ഒരു സാധാരണക്കാരനായി വന്ന്, സ്വന്തം കുറവുകളെ നോക്കി ചിരിക്കാൻ അദ്ദേഹം നമ്മളെ ശീലിപ്പിച്ചു. വിജയനായി നമ്മെ ഒരുപാട് ചിരിപ്പിച്ച അദ്ദേഹം തന്നെയായിരുന്നു ‘സന്ദേശം’ പോലുള്ള സിനിമകളിലൂടെ നമ്മുടെ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ തെറ്റുകളെ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചതും. സമൂഹത്തിലെ പൊങ്ങച്ചങ്ങളെയും പ്രായോഗികമല്ലാത്ത രാഷ്ട്രീയ രീതികളെയും പരിഹസിക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവും എടുത്തുപറയേണ്ടതാണ്.

കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ തലശ്ശേരിക്ക് അടുത്തുള്ള പാട്യം എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ 1956 ഏപ്രിൽ 6-നാണ് ശ്രീനിവാസൻ ജനിച്ചത്. അച്ഛൻ ഉണ്ണി ഒരു സ്കൂൾ അധ്യാപകനായിരുന്നു, അമ്മ ലക്ഷ്മി വീട്ടമ്മയും. കതിരൂർ ഗവൺമെന്റ് ഹൈസ്കൂൾ, കൂത്തുപറമ്പ് മിഡിൽ സ്കൂൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം, മട്ടന്നൂർ പഴശ്ശിരാജ എൻ.എസ്.എസ് കോളേജിൽ നിന്ന് ഇക്കണോമിക്സിൽ ബിരുദം നേടി. സിനിമയോടുള്ള അഭിനിവേശം കാരണം പിന്നീട് ചെന്നൈയിലെ ഫിലിം ചേംബർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ ചേർന്ന് അഭിനയത്തിൽ ഡിപ്ലോമ കരസ്ഥമാക്കി.

1977-ൽ പി.എ. ബക്കർ സംവിധാനം ചെയ്ത ‘മണിമുഴക്കം’ എന്ന സിനിമയിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം അഭിനയരംഗത്തേക്ക് കടന്നുവരുന്നത്. തുടക്കകാലത്ത് ഡബ്ബിംഗ് ആർട്ടിസ്റ്റായും ചെറിയ വേഷങ്ങളിലും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന അദ്ദേഹം, 1984-ൽ ‘ഓടരുത് അമ്മാവാ ആളറിയാം’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ തിരക്കഥാകൃത്തെന്ന നിലയിൽ തന്റെ വരവറിയിച്ചു. സിനിമയിൽ എത്തുന്നതിന് മുൻപ് അദ്ദേഹം ഒരു പാരലൽ കോളേജിൽ അധ്യാപകനായും ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. അവിടെവച്ചാണ് തന്റെ പങ്കാളിയായ വിമലയെ അദ്ദേഹം പരിചയപ്പെടുന്നത്. വിമലയുമായുള്ള വിവാഹശേഷം അദ്ദേഹത്തിന് വിനീത് ശ്രീനിവാസൻ, ധ്യാൻ ശ്രീനിവാസൻ എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് മക്കളുണ്ടായി. ഇരുവരും ഇന്ന് മലയാള സിനിമയിലെ പ്രശസ്തരായ കലാകാരന്മാരാണ്.

1977-ൽ ‘മണിമുഴക്കം’ എന്ന സിനിമയിലൂടെ ശ്രീനിവാസൻ അഭിനയരംഗത്തുവന്നെങ്കിലും, 80-കളുടെ പകുതിയോടെയാണ് അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു തുടങ്ങിയത്. സത്യൻ അന്തിക്കാട്, പ്രിയദർശൻ തുടങ്ങിയ സംവിധായകരുമായുള്ള കൂട്ടുകെട്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കരിയറിൽ വഴിത്തിരിവായി. തുടർന്നങ്ങോട്ട് മലയാള സിനിമ കണ്ടത് തമാശയും കാര്യവും ഒരേപോലെ ഇഴചേർത്ത ‘ശ്രീനിവാസൻ മാജിക്’ ആയിരുന്നു. ദാരിദ്ര്യവും തൊഴിലില്ലായ്മയും പ്രമേയമായ ‘നാടോടിക്കാറ്റ്’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ ദാസൻ-വിജയൻ കൂട്ടുകെട്ട് ഇന്നും മലയാളികൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്.

സിനിമയെ വെറും വിനോദത്തിനപ്പുറം സാമൂഹിക വിമർശനത്തിനുള്ള ആയുധമാക്കിയതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടം. ‘സന്ദേശം’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ പൊള്ളത്തരങ്ങളെയും, ‘വരവേൽപ്പ്’ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കേരളത്തിലെ തൊഴിൽ സമരങ്ങളെയും അദ്ദേഹം പരിഹസിച്ച് അവതരിപ്പിച്ചു. സംവിധായകൻ എന്ന നിലയിൽ ‘വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം’, ‘ചിന്താവിഷ്ടയായ ശ്യാമള’ എന്നീ രണ്ട് മാസ്റ്റർപീസ് സിനിമകൾ അദ്ദേഹം സമ്മാനിച്ചു. അപകർഷതാബോധവും കുടുംബ പ്രശ്നങ്ങളും ഇത്രയേറെ ആഴത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ച മറ്റൊരു കലാകാരനില്ല എന്ന് തന്നെ പറയാം.

മലയാള സിനിമയിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയമായ കൂട്ടുകെട്ടാണ് മോഹൻലാൽ-ശ്രീനിവാസൻ ജോഡി. ഇവർ ഒന്നിച്ചപ്പോഴൊക്കെ മലയാളികൾക്ക് ലഭിച്ചത് ചിരിയുടെ പൂരമായിരുന്നു. ഈ കൂട്ടുകെട്ടിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ കഥാപാത്രങ്ങളാണ് ‘നാടോടിക്കാറ്റ്’ സിനിമയിലെ ദാസനും വിജയനും. ബുദ്ധിജീവിയായ വിജയനും (ശ്രീനിവാസൻ), താൻ പറയുന്നതാണ് ശരിയെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന ദാസനും (മോഹൻലാൽ) മലയാളിക്ക് വെറും സിനിമാ കഥാപാത്രങ്ങളല്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം വീട്ടിലെ അംഗങ്ങളെപ്പോലെയാണ്.

അ അഭിനയത്തിൽ മോഹൻലാലും രചനയിൽ ശ്രീനിവാസനും ഒന്നിച്ചപ്പോൾ ‘വരവേൽപ്പ്’, ‘മിഥുനം’, ‘പട്ടണപ്രവേശം’ എന്നിങ്ങനെ ഒരുപിടി മികച്ച സിനിമകൾ നമുക്ക് ലഭിച്ചു. പണക്കാരനും പാവപ്പെട്ടവനും, യജമാനനും വേലക്കാരനും എന്നിങ്ങനെ പല വേഷങ്ങളിൽ അവർ സ്ക്രീനിലെത്തി. ലാലേട്ടന്റെ അസാമാന്യമായ അഭിനയവും ശ്രീനിയേട്ടന്റെ മൂർച്ചയുള്ള സംഭാഷണങ്ങളും ചേർന്നപ്പോൾ അത് മലയാള സിനിമയുടെ സുവർണ്ണകാലമായി മാറി. ഇവരുടെ സൗഹൃദവും സ്ക്രീനിലെ കെമിസ്ട്രിയും ഇന്നും പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് പോലും അത്ഭുതമാണ്.

ശ്രീനിവാസന്റെ ചലച്ചിത്ര ജീവിതം നിരവധി ദേശീയ-സംസ്ഥാന പുരസ്കാരങ്ങളാൽ സമ്പന്നമാണ്. അദ്ദേഹം സംവിധാനം ചെയ്ത ‘വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം’ മികച്ച സിനിമയ്ക്കുള്ള സംസ്ഥാന അവാർഡ് നേടിയപ്പോൾ, ‘ചിന്താവിഷ്ടയായ ശ്യാമള’ എന്ന ചിത്രം അദ്ദേഹത്തിന് ദേശീയ അവാർഡ് നേടിക്കൊടുത്തു. ഇവ കൂടാതെ ‘സന്ദേശം’, ‘മഴയേത്തും മുൻപേ’ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങൾക്ക് മികച്ച തിരക്കഥയ്ക്കുള്ള പുരസ്കാരങ്ങളും, ‘തന്മാത്ര’ എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് മികച്ച സഹനടനുള്ള അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. സിനിമയുടെ വിവിധ മേഖലകളിലെ സമഗ്ര സംഭാവന പരിഗണിച്ച് നിരവധി തവണ ഫിലിംഫെയർ അവാർഡുകളും മറ്റ് സ്പെഷ്യൽ ജൂറി പുരസ്കാരങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ശ്രീനിവാസൻ തന്റെ അവസാന കാലഘട്ടത്തിൽ സിനിമയിൽ നിന്ന് ചെറിയൊരു ഇടവേള എടുത്തിരുന്നു. 2022-ൽ ഹൃദയസംബന്ധമായ അസുഖം ബാധിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹം വലിയൊരു ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് വിധേയനായി. ശാരീരികമായി ഒരുപാട് തളർന്നെങ്കിലും തന്റെ തനതായ തമാശകൾ പറയാൻ അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും മടിച്ചിരുന്നില്ല. അസുഖത്തിന്റെ അവശതകൾക്കിടയിലും സിനിമയോടുള്ള സ്നേഹം കൊണ്ട് അദ്ദേഹം വീണ്ടും ക്യാമറയ്ക്ക് മുന്നിലെത്തി. തന്റെ മകൻ വിനീത് ശ്രീനിവാസനൊപ്പം ‘കുറുക്കൻ’ എന്ന സിനിമയിൽ അഭിനയിച്ചതും, സത്യൻ അന്തിക്കാടിന്റെ മകൻ അനൂപ് സത്യന്റെ സിനിമയിൽ സഹകരിച്ചതും ആവേശത്തോടെയാണ് മലയാളി കണ്ടത്. അസുഖത്തെപ്പോലും ചിരിച്ചുക്കൊണ്ട് നേരിട്ട അദ്ദേഹം തന്റെ അവസാന ശ്വാസം വരെയും ഒരു യഥാർത്ഥ കലാകാരനായി ജീവിച്ചു.

മരണം എന്ന യാഥാർത്ഥ്യത്തെപ്പോലും ചിരിയോടെയും ലാഘവത്തോടെയുമാണ് ശ്രീനിവാസൻ സമീപിച്ചിരുന്നത്. മുൻപ് തന്റെ മരണം സംബന്ധിച്ച് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ വ്യാജവാർത്തകൾ വന്നപ്പോൾ പോലും, ‘മരിച്ചവർക്ക് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവരോട് എനിക്ക് വിരോധമില്ല’ എന്ന് പരിഹസിച്ച് മറുപടി നൽകിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശൈലി അസാമാന്യമായിരുന്നു. ഏതൊരു മനുഷ്യനെയും പോലെ തനിക്കും മരണം സംഭവിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രതികരിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ താൻ സൃഷ്ടിച്ച കഥാപാത്രങ്ങളിലൂടെയും ചിന്തകളിലൂടെയും മലയാളികളുടെ മനസ്സിൽ താൻ എക്കാലവും ജീവിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. ശാരീരികമായ അവശതകൾക്കിടയിലും ‘മരണത്തെ പേടിയില്ല’ എന്ന് ഉറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞ ശ്രീനിവാസൻ, തന്റെ അവസാന നിമിഷം വരെയും സിനിമയോടുള്ള സ്നേഹം കാത്തുസൂക്ഷിച്ചു. ഇന്ന് അദ്ദേഹം നമ്മെ വിട്ടുപിരിഞ്ഞെങ്കിലും, ആ ചിരിയും ചിന്തകളും മലയാളിയുടെ ഹൃദയത്തിൽ എന്നും നിലനിൽക്കും.

കാനഡയിലെ ഏറ്റവും പുതിയ വാർത്തകൾക്കായി: https://chat.whatsapp.com/Ghtm5bIjsVN8SItyDlaj3Q?mode=wwt

A 'thoughtful' artist, a man who revolutionized jokes; the wonder of Srinivasan