സമൂഹമാധ്യമങ്ങൾ, പഞ്ചസാര, ചൂതാട്ടം, സംസ്കരിച്ച ഭക്ഷണങ്ങൾ, എന്തിനേറെ, ഫ്രീലാൻസിംഗ് ആപ്പുകൾ പോലും, ഇവയെല്ലാം ഇന്ന് തലച്ചോറിൽ സന്തോഷം നൽകുന്ന ഡോപ്പമൈൻ എന്ന ഹോർമോണിന്റെ അമിത ഉത്പാദനത്തിന് കാരണമാകുന്നു. എന്നാൽ, ഇതിന്റെ ഫലമായി മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിന്റെ സന്തോഷ നില മങ്ങിത്തുടങ്ങുന്നുവെന്ന് പ്രമുഖ അമേരിക്കൻ അഡിക്ഷൻ വിദഗ്ധയും സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറുമായ ഡോ. ആന്ന ലെമ്പ്കേ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. “ഇത് ആരുടെയും തെറ്റല്ല. പക്ഷേ നാം ഇപ്പോൾ അഭിമുഖീകരിക്കുന്നത് ഡോപ്പമൈൻ ക്ഷയം എന്ന ഗുരുതര പ്രശ്നമാണ്.
ഒരേ തോതിൽ സന്തോഷം അനുഭവിക്കാൻ നാം കൂടുതൽ കൂടുതൽ പ്രലോഭനങ്ങളെയും ശക്തമായ ഉത്തേജകങ്ങളെയും ആശ്രയിക്കാൻ നിർബന്ധിതരാകുന്നു,” ഡോ. ലെമ്പ്കേ പറയുന്നു. നമ്മുടെ തലച്ചോറിൽ സ്വാഭാവികമായി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ന്യൂറോട്രാൻസ്മിറ്ററാണ് ഡോപ്പമൈൻ. സന്തോഷം, പ്രചോദനം, പ്രതിഫലം എന്നിവയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിൽ ഇത് പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. എന്നാൽ, മൊബൈൽ ആപ്പുകൾ, ഷോർട്ട് വീഡിയോകൾ, മധുരം തുടങ്ങിയവ അമിതമായി ഡോപ്പമൈൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുമ്പോൾ, തലച്ചോർ അതിനെ പതിയെ പ്രതിരോധിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി നമുക്ക് സാധാരണ ജീവിതത്തിലെ ചെറിയ ആനന്ദങ്ങൾ പോലും ആസ്വദിക്കാൻ കഴിയാതെ വരും.
ഈ അവസ്ഥ മറികടക്കാൻ “ഡോപ്പമൈൻ ഫാസ്റ്റ്” എന്നൊരു രീതിയാണ് ഡോ. ലെമ്പ്കേ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നത്. 30 ദിവസം വരെ, നിങ്ങൾക്ക് പ്രശ്നമുണ്ടാക്കുന്ന ആസക്തി ഉണർത്തുന്ന ശീലങ്ങളിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും വിട്ടുനിൽക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ കാതൽ. ഉദാഹരണത്തിന്, സമൂഹമാധ്യമങ്ങൾ, പഞ്ചസാര, ഗെയിമിംഗ് എന്നിവയിലേതെങ്കിലും ഒന്നുമാവാം ഇത്. “ആദ്യത്തെ പത്ത് ദിവസം നിങ്ങൾക്ക് വിഷാദവും ഉറക്കക്കുറവും അസ്വസ്ഥതയും അനുഭവപ്പെടാം. പക്ഷേ അതിനുശേഷം മനസ്സിന് വലിയ ലഘൂകരണവും സന്തോഷവും തിരിച്ചെത്തും,” ഡോ. ലെമ്പ്കേ വിശദീകരിക്കുന്നു.
പിന്നീട് ഈ ശീലങ്ങളിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകാതെ നിയന്ത്രിതമായി തുടരാൻ ചില മാർഗ്ഗങ്ങളും അവർ നിർദ്ദേശിക്കുന്നുണ്ട്. അതത് ശീലങ്ങൾക്കായി സമയം, സ്ഥലം, ആശയവിനിമയം എന്നിവയിൽ മിതത്വം പാലിക്കുക, നല്ല സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം സമയം ചെലവഴിക്കുക, വീട്ടിൽ നിന്ന് പഞ്ചസാരയും ജങ്ക് ഫുഡും പൂർണ്ണമായി ഒഴിവാക്കുക, ഡിജിറ്റൽ മീഡിയയുടെ ഉപയോഗം ഒരു നിശ്ചിത സമയത്തേക്ക് മാത്രം പരിമിതപ്പെടുത്തുക എന്നിവ ഇതിൽപ്പെടും.
ആനന്ദങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി ഒഴിവാക്കുക എന്നതല്ല ഡോപ്പമൈൻ ഫാസ്റ്റിന്റെ ലക്ഷ്യം, മറിച്ച് നമ്മുടെ മനസ്സിന്റെ സന്തോഷ സങ്കൽപ്പം തിരിച്ചുപിടിക്കുകയാണ്. അതിനായി ഉയർന്ന പ്രേരണയും തുടർച്ചയായ ആസ്വാദനവും കുറയ്ക്കേണ്ടത് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. “നമ്മുടെ സുഖങ്ങളെ നമ്മൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ പഠിക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ അത് നമ്മെ നിയന്ത്രിക്കും,” ഡോ. ആന്ന ലെമ്പ്കേ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.
