ഇസ്രയേലും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം രൂക്ഷമായി തുടരുമ്പോൾ, ഇറാനിൽ എംബസി ഇല്ലാത്തത് കാനഡയ്ക്ക് വലിയ തലവേദനയാകുന്നു. ഇസ്രായേലിൽ കുടുങ്ങിയ ആയിരക്കണക്കിന് കനേഡിയൻ പൗരന്മാരെ സഹായിക്കാൻ വേണ്ടി ഒട്ടാവയ്ക്ക് ദൂരെ നിന്ന് പ്രവർത്തിക്കേണ്ടി വരുകയാണ്. ഇസ്രയേലിൽ കാനഡയ്ക്ക് എംബസിയുണ്ടെങ്കിലും, ഒരു പതിറ്റാണ്ടിലേറെ മുൻപ് ടെഹ്റാനുമായുള്ള നയതന്ത്ര ബന്ധം കാനഡ അവസാനിപ്പിച്ചിരുന്നു. എംബസി സാന്നിധ്യം ചില ഗുണങ്ങൾ നൽകുമായിരുന്നെങ്കിലും, നിലവിലെ അരാജകത്വ സാഹചര്യത്തിൽ നേരിട്ടുള്ള ഇടപെടലുകൾക്ക് പരിമിതികളുണ്ടെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
ഇസ്രയേൽ ഇറാനിലെ ആണവ സൈറ്റുകൾ ലക്ഷ്യമിട്ട് ജൂൺ 13 മുതൽ ആക്രമണങ്ങൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. ഈ ആക്രമണങ്ങളിൽ ഉന്നത ഇറാനിയൻ ജനറൽമാരും ആണവ ശാസ്ത്രജ്ഞരും കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് ആക്ടിവിസ്റ്റ് ഇൻ ഇറാൻ എന്ന സംഘടനയുടെ കണക്കനുസരിച്ച്, വ്യാഴാഴ്ച വരെ ഇസ്രയേൽ ആക്രമണങ്ങളിൽ 657 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. അതിൽ 263 പേർ സാധാരണക്കാരാണ്. ഇറാൻ തിരിച്ചടിയായി 450 മിസൈലുകളും 1,000 ഡ്രോണുകളും ഉപയോഗിച്ച് ആക്രമണം നടത്തിയെന്ന് ഇസ്രയേൽ സൈന്യം കണക്കാക്കുന്നു. ഇസ്രയേലിൽ കുറഞ്ഞത് 24 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് ഇതുവരെ ഒരു തീരുമാനമെടുത്തിട്ടില്ലെങ്കിലും, അമേരിക്കയുടെ പങ്കാളിത്തം ഉണ്ടാകുമോ എന്ന ആശങ്ക നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്.
മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന മുൻ നയതന്ത്രജ്ഞനായ ബ്രൂസ് മാബ്ലി പറയുന്നത്, നയതന്ത്ര സാന്നിധ്യം ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കും പരസ്പരം സംസാരിക്കാൻ അവസരം നൽകുമെന്നാണ്. “അവിടെ ഇല്ലാതിരിക്കുന്നത് മണ്ടത്തരമാണ്,” അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ടെഹ്റാനിൽ എംബസി സ്ഥാപിച്ചിരുന്നാലും വിമാന ഗതാഗത തടസ്സം മാറുമായിരുന്നില്ല. ഇറാനും ഇസ്രയേലും തങ്ങളുടെ വ്യോമാതിർത്തികൾ അടച്ചിട്ടിരിക്കുകയാണ്. കനേഡിയൻ പൗരന്മാർ ഇസ്രയേലിൽ നിന്നും ഇറാനിൽ നിന്നും ജോർദാൻ, അർമേനിയ, തുർക്കി എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് പോകണമെന്ന് വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അനിത ആനന്ദ് പരസ്യമായി അഭ്യർത്ഥിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ, ടെഹ്റാനിൽ നിന്ന് തുർക്കിയിലേക്കോ അർമേനിയയിലേക്കോ ഉള്ള യാത്ര വളരെ ദൂരമുള്ളതും പ്രയാസമേറിയതുമാണ്.
ടെഹ്റാനിൽ ജനിച്ചതും കുടുംബം ഇപ്പോഴും ഇറാനിൽ ഉള്ളതുമായ ടൊറന്റോ സർവകലാശാലയിലെ ചരിത്ര പ്രൊഫസർ മൊഹമ്മദ് തവക്കോലി-തർഗി പറയുന്നത്, ഇറാനിയൻ തലസ്ഥാനത്ത് നിന്ന് പുറത്തേക്കുള്ള റോഡുകളിൽ ആളുകൾ തിങ്ങിക്കൂടിയിരിക്കുകയാണെന്നും ഇത് രക്ഷപ്പെടാനുള്ള വഴി കൂടുതൽ പ്രയാസകരമാക്കുന്നുവെന്നും ആണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിദ്യാർത്ഥിനിയായ ഹാനിയ ബക്തിയാരി, മാതാപിതാക്കളെ സന്ദർശിക്കാൻ ഇറാനിലേക്ക് പോയതിന് ദിവസങ്ങൾക്കകം സംഘർഷം ആരംഭിച്ചു. ബക്തിയാരിയും പങ്കാളിയും ബസ്സിൽ 11 മണിക്കൂർ നീണ്ട യാത്രക്കൊടുവിൽ തുർക്കിയിലേക്ക് രക്ഷപ്പെട്ടു. യാത്രയിലുടനീളം ആകാശത്ത് ആക്രമണങ്ങൾ നിരീക്ഷിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുകയായിരുന്നുവെന്ന് അവർ പറഞ്ഞു.
ടെഹ്റാനിൽ എംബസി സ്ഥാപിക്കുന്നത് കാനഡയ്ക്ക് ഗുണകരമാകുമോ എന്നതിനെക്കുറിച്ച് വിദഗ്ദ്ധർക്കിടയിൽ ഭിന്നാഭിപ്രായങ്ങളുണ്ട്. 2012-ൽ കനേഡിയൻ എംബസി അടയ്ക്കാൻ സഹായിച്ച വിരമിച്ച കനേഡിയൻ നയതന്ത്രജ്ഞനായ പീറ്റർ ജി. ബേറ്റ്സ് പറയുന്നത്, “ടെഹ്റാനിൽ ഒരു എംബസി ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത് എല്ലാ പ്രശ്നങ്ങൾക്കുമുള്ള പരിഹാരമല്ല” എന്നാണ്. കനേഡിയൻ ചാര ഏജൻസികളിൽ മുൻ ഇറാൻ ഇന്റലിജൻസ് അനലിസ്റ്റായ ഫിൽ ഗുർസ്കി ഈ വിഷയത്തിൽ “രണ്ട് വശത്തും” നിൽക്കുന്നു. എംബസി അടയ്ക്കുകയും ബന്ധം വിച്ഛേദിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ “നിങ്ങൾ അടിസ്ഥാനപരമായി ഒരു വഴിയുമില്ലാതെയാണ് പറക്കുന്നത്” എന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.
ഉപഗ്രഹങ്ങൾ വഴിയുള്ള വിവരങ്ങൾ, സിഗ്നൽ ഇൻ്റലിജൻസ്, സൗഹൃദ എംബസികളുമായി കൂടിയാലോചിക്കുക തുടങ്ങിയ മറ്റ് മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെ ഇറാനിലെ സംഭവങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കാൻ സർക്കാരിന് കഴിയുമെന്ന് ഗുർസ്കി പറയുന്നു. ഒരു എംബസി അടയ്ക്കുമ്പോൾ, സാധാരണയായി ആ മേഖലയിൽ എംബസി സാന്നിധ്യമുള്ള ഒരു സഖ്യകക്ഷിയോട് അതിന്റെ അഭാവത്തിൽ പിന്തുണ നൽകാൻ ഒരു സർക്കാർ ആവശ്യപ്പെടാറുണ്ട്. എന്നാൽ, കാനഡയ്ക്ക് വേണ്ടി സഹായം ചെയ്യുന്ന ഏതൊരു സഖ്യകക്ഷിയും അവരുടെ സ്വന്തം പൗരന്മാരുടെ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ആദ്യം മുൻഗണന നൽകുമെന്നതാണ് യാഥാർത്ഥ്യം.
