ഓർമ്മകളിൽ നിന്നൊരു തിരിച്ചുവരവ്; ആറു വർഷത്തിന് ശേഷം എഡ്മണ്ടൻ പ്രൈഡ് പരേഡ് വീണ്ടും എത്തുന്നു

എഡ്മണ്ടനിലെ പ്രൈഡ് മാർച്ച് അല്ലെങ്കിൽ പരേഡ് ആദ്യമായി നഗരവീഥികളിലെത്തുന്നത് 90-കളുടെ തുടക്കത്തിലാണ്. 2018 വരെ ഇത് തുടർന്നു. ആറു വർഷത്തെ ഇടവേളക്ക് ശേഷം ഈ വർഷം പരേഡ് വീണ്ടും എത്തുകയാണ്. എഡ്മണ്ടനിലെ പ്രാദേശിക LGBTQ2S+ കമ്മ്യൂണിറ്റിയിലെ രണ്ടു പ്രധാന വ്യക്തികളുടെ അനുഭവങ്ങളിലൂടെയും പഴയകാല വാർത്തകളിലൂടെയും പരേഡിന്റെ തുടക്കവും, അതിൻ്റെ വിജയങ്ങളും, വെല്ലുവിളികളും, ഭാവിയിലെ സാധ്യതകളെ കുറിച്ചും നമുക്ക് കാനഡ ടോക്സിലൂടെ അറിയാം…

എഡ്മണ്ടനിലെ പ്രൈഡ് ചരിത്രം

എഡ്മണ്ടൻ ക്വിയർ ഹിസ്റ്ററി പ്രോജക്ട് (EQHP) എന്ന കൂട്ടായ്മയുടെ ഭാഗമാണ് റോബ് ബ്രോവാറ്റ്സ്കയും മൈക്കിൾ ഫെയറും. എഡ്മണ്ടനിലെ ‘ക്വിയർ ജീവിതം’ സംബന്ധിച്ച കഥകൾ ശേഖരിച്ച് പങ്കുവെക്കുക എന്നതാണ് ഇവരുടെ ലക്ഷ്യം. ഈ കഥകൾ അവരുടെ ജീവിതത്തിൻ്റെയും ഭാഗമാണ്. 90-കളിൽ കൗമാരക്കാരനായിരുന്ന ബ്രോവാറ്റ്സ്ക അന്ന് തൻ്റെ ലൈംഗികത തുറന്നു പറഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഡെൽവിൻ വ്രിയന്റ് കേസ് ഓർത്തെടുത്ത് അദ്ദേഹം പറയുന്നു, “ഞങ്ങൾ സർക്കാരുമായി പോരാടുകയായിരുന്നു, ക്വിയർ ആളുകൾക്ക് അവകാശങ്ങളില്ലെന്ന് സർക്കാർ പറഞ്ഞു കൊണ്ടിരുന്നു.

” 1991-ൽ തൻ്റെ ലൈംഗികതയുടെ പേരിൽ കിംഗ്‌സ് കോളേജിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട ആളാണ് വ്രിയന്റ്. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പരാതി അൽബെർട്ട ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് കമ്മീഷൻ പരിഗണിച്ചില്ല, കാരണം ‘ലൈംഗിക ആഭിമുഖ്യം’ (sexual orientation) എന്ന വാക്ക് അന്നത്തെ നിയമത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. വ്രിയൻ്റിൻ്റെ ഈ പോരാട്ടം ഏഴ് വർഷം നീണ്ടുനിൽക്കുകയും സുപ്രീം കോടതിയിൽ എത്തുകയും ചെയ്തു.

ഒരു കാലത്ത് എഡ്മണ്ടനിൽ: പ്രൈഡ് പരേഡ്

എഡ്മണ്ടനിലെ പ്രൈഡ് മാർച്ച് അല്ലെങ്കിൽ പരേഡ് ആദ്യമായി നഗരവീഥികളിലെത്തുന്നത് 90-കളുടെ തുടക്കത്തിലാണ്. 2018 വരെ ഇത് തുടർന്നു. ആറു വർഷത്തെ ഇടവേളക്ക് ശേഷം ഈ വർഷം പരേഡ് വീണ്ടും എത്തുകയാണ്. എഡ്മണ്ടനിലെ പ്രാദേശിക LGBTQ2S+ കമ്മ്യൂണിറ്റിയിലെ രണ്ടു പ്രധാന വ്യക്തികളുടെ അനുഭവങ്ങളിലൂടെയും പഴയകാല വാർത്തകളിലൂടെയും പരേഡിന്റെ തുടക്കവും, അതിൻ്റെ വിജയങ്ങളും, വെല്ലുവിളികളും, ഭാവിയിലെ സാധ്യതകളും ഈ ലേഖനം പരിശോധിക്കുന്നു.

എഡ്മണ്ടൻ ക്വിയർ ഹിസ്റ്ററി പ്രോജക്ട് (EQHP) എന്ന കൂട്ടായ്മയുടെ ഭാഗമാണ് റോബ് ബ്രോവാറ്റ്സ്കയും മൈക്കിൾ ഫെയറും. എഡ്മണ്ടനിലെ ‘ക്വിയർ ജീവിതം’ സംബന്ധിച്ച കഥകൾ ശേഖരിച്ച് പങ്കുവെക്കുക എന്നതാണ് ഇവരുടെ ലക്ഷ്യം. ഈ കഥകൾ അവരുടെ ജീവിതത്തിൻ്റെയും ഭാഗമാണ്. 90-കളിൽ കൗമാരക്കാരനായിരുന്ന ബ്രോവാറ്റ്സ്ക അന്ന് തൻ്റെ ലൈംഗികത തുറന്നു പറഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഡെൽവിൻ വ്രിയന്റ് കേസ് ഓർത്തെടുത്ത് അദ്ദേഹം പറയുന്നു, “ഞങ്ങൾ ממש സർക്കാരുമായി പോരാടുകയായിരുന്നു, ക്വിയർ ആളുകൾക്ക് അവകാശങ്ങളില്ലെന്ന് സർക്കാർ പറഞ്ഞു കൊണ്ടിരുന്നു.” 1991-ൽ തൻ്റെ ലൈംഗികതയുടെ പേരിൽ കിംഗ്‌സ് കോളേജിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട ആളാണ് വ്രിയന്റ്. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പരാതി അൽബെർട്ട ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് കമ്മീഷൻ പരിഗണിച്ചില്ല, കാരണം ‘ലൈംഗിക ആഭിമുഖ്യം’ (sexual orientation) എന്ന വാക്ക് അന്നത്തെ നിയമത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. വ്രിയൻ്റിൻ്റെ ഈ പോരാട്ടം ഏഴ് വർഷം നീണ്ടുനിൽക്കുകയും സുപ്രീം കോടതിയിൽ എത്തുകയും ചെയ്തു.

1991-ൽ എഡ്മണ്ടനിൽ പ്രൈഡ് പരേഡ് സംഘടിപ്പിച്ച ഗേ ആൻഡ് ലെസ്ബിയൻ അവയർനസ് സൊസൈറ്റിയുടെ (GALA) ഭാഗമായിരുന്നു ഫെയർ. ആളുകൾ പരേഡിന് വരുമോ എന്ന ആശങ്ക അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു, കാരണം അന്ന് പലരും തങ്ങളുടെ സ്വത്വം വെളിപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ല. “ഞാൻ പാലം കടന്ന് ഗസീബോയ്ക്ക് അടുത്തെത്തിയപ്പോൾ അവിടെ ആളുകളുണ്ടായിരുന്നു. ഞാൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു. ആരും വരില്ലെന്നാണ് ഞാൻ കരുതിയതെന്ന് ഫെയർ ഓർക്കുന്നു.

1991 ജൂണിൽ, ഏകദേശം 30-40 പേർ മക്കിന്റയർ പാർക്കിലെ ഗസീബോയിൽ ഒത്തുകൂടി. പരേഡ് തുടങ്ങുന്നതിന് മുൻപ് പ്രൈഡ് ദിനം പ്രഖ്യാപിക്കാൻ സംഘാടകർ നഗരസഭയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും 12-നെതിരെ ഒരു വോട്ടിന് അത് നിരസിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് നിരാശാജനകമായിരുന്നെങ്കിലും അവർ മുന്നോട്ട് പോയി. ചിലർ തലയിൽ പേപ്പർ ബാഗുകൾ ധരിച്ചാണ് പരേഡിൽ പങ്കെടുത്തത്.

“തങ്ങൾ ആ രണ്ട് ബ്ലോക്കുകളിലൂടെ നടന്നു തിരിച്ചുവന്നു, ഞങ്ങൾ ഒരു അത്ഭുതം ചെയ്തതായി തോന്നിയെന്നും ഫെയർ ഓർത്തെടുത്തു പറയുന്നു. അടുത്ത വർഷം എഡ്മണ്ടനിൽ ആദ്യ ഔദ്യോഗിക പരേഡ് നടന്നു. പുതിയ മേയർ ജാൻ റൈമർ ഗേ പ്രൈഡ് ദിനം പ്രഖ്യാപിച്ചു, കാനഡയിലെ ആദ്യത്തെ തുറന്ന സ്വവർഗാനുരാഗിയായ പാർലമെന്റ് അംഗം സ്വെൻഡ് റോബിൻസൺ മാർച്ചിന് നേതൃത്വം നൽകി.

1993-ഓടെ പ്രൈഡ് പരേഡിനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ആളുകൾ അറിഞ്ഞു. അന്ന് മക്കിന്റയർ പാർക്കിൽ നൂറുകണക്കിന് ആളുകൾ ഒത്തുകൂടി. എഡ്മണ്ടൻ സിറ്റി കൗൺസിലിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ സ്വവർഗാനുരാഗിയായ ഫെയർ, മേയറുടെ പ്രഖ്യാപനം ഉറക്കെ വായിച്ചു. ചിലർ ഇപ്പോഴും തങ്ങളുടെ മുഖം മറയ്ക്കാൻ പേപ്പർ ബാഗുകൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പരേഡ് വൈറ്റ് അവന്യൂവിലൂടെ മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോൾ ആളുകൾ കൈയടിച്ചു. “ഞങ്ങളിവിടെയുണ്ട്, ഞങ്ങൾ ക്വിയറാണ്, ഞങ്ങൾ അഭിമാനിക്കുന്നു, നിങ്ങൾക്കിത് ശീലമാക്കാം,” എന്ന് അവർ മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചു.

ഈ വർഷം പ്രതിഷേധക്കാരും ഉണ്ടായിരുന്നു. “ഷെയിം, ഷെയിം,” എന്ന് വിളിച്ചുകൊണ്ട് പ്രൈഡ് പരേഡുകാർ പ്രതിഷേധക്കാർക്കെതിരെ മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചു. പ്രതിഷേധക്കാരുമായുണ്ടായ തർക്കങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഫെയർ ഓർത്തെടുക്കുന്നു. പങ്കെടുത്തവരുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ പോലീസുമായി സഹകരിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചും അവർ പഠിച്ചു.

പ്രൊട്ടസ്റ്റ്, പ്രോക്ലമേഷൻ, പിന്നെ പാർട്ടി

1995-ൽ ബിൽ സ്മിത്ത് പുതിയ മേയറായി വന്നതോടെ കാര്യങ്ങൾ മാറി. അദ്ദേഹം പ്രൈഡ് ദിനം പ്രഖ്യാപിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. അതേസമയം, 1998-ൽ സുപ്രീം കോടതിയുടെ ചരിത്രപരമായ വിധി വ്രിയൻ്റിന് അനുകൂലമായി വന്നു. ലൈംഗിക ആഭിമുഖ്യം നിയമത്തിൽ ചേർക്കാൻ കോടതി ഉത്തരവിട്ടു. എന്നിട്ടും മേയർ സ്മിത്ത് പ്രൈഡ് പ്രഖ്യാപനം നിരസിക്കുന്നത് തുടർന്നു. ഒടുവിൽ, 2003-ൽ എഡ്മണ്ടൻ പ്രൈഡ് ഫെസ്റ്റിവൽ സൊസൈറ്റി (EPFS) അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷനിൽ പരാതി നൽകി.

കോടതിയിൽ വിജയിക്കില്ലെന്ന് നിയമോപദേശം ലഭിച്ചതോടെ മേയർ പ്രഖ്യാപനം നടത്താൻ നിർബന്ധിതനായി. “എനിക്ക് വ്യക്തിപരമായ തത്വങ്ങളുണ്ട്, പക്ഷേ നിയമം മറ്റൊരു കാര്യമാണ്,” എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. പിന്നീട് സ്റ്റീഫൻ മാൻഡൽ, ഡോൺ ഐവസൺ തുടങ്ങിയ മേയർമാർ പരേഡിന് പിന്തുണ നൽകിയത് വലിയ മാറ്റമുണ്ടാക്കി. 2012-ൽ അൽബെർട്ട പ്രീമിയർ അലിസൺ റെഡ്ഫോർഡ് പരേഡിൽ പങ്കെടുത്തത് ചരിത്രമായി.

2012-ഓടെ എഡ്മണ്ടൻ പ്രൈഡ് കാനഡയിലെ ഏറ്റവും വലിയ പരേഡുകളിലൊന്നായി മാറി. രാഷ്ട്രീയക്കാരും കായികതാരങ്ങളും പിന്തുണയുമായി വന്നു. എന്നാൽ, പരേഡ് അതിൻ്റെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യത്തിൽ നിന്ന് അകന്നുപോയെന്ന് സമൂഹത്തിലെ ചിലർക്ക് അഭിപ്രായമുണ്ടായിരുന്നു. വാണിജ്യവൽക്കരണം കൂടിയതും ചില വിഭാഗങ്ങൾക്ക് സുരക്ഷിതത്വം തോന്നാത്തതും പ്രശ്നങ്ങളായി. 2018-ൽ, “നോ ജസ്റ്റിസ്, നോ പ്രൈഡ്” എന്ന് മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ച് ഒരു കൂട്ടം പ്രതിഷേധക്കാർ പരേഡ് തടഞ്ഞു.

ആവശ്യങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചില്ലെങ്കിൽ മുന്നോട്ട് പോകാൻ അനുവദിക്കില്ലെന്ന് അവർ നിലപാടെടുത്തു. സുരക്ഷ കണക്കിലെടുത്ത് സംഘാടകർക്ക് വഴങ്ങേണ്ടി വന്നു. ഈ സംഭവത്തിന് ശേഷം പരേഡ് കമ്മിറ്റി പിരിച്ചുവിട്ടു. തുടർന്ന് 2019-ൽ പരേഡ് വേണ്ടെന്ന് തീരുമാനിച്ചു. ഇത്രയും വലിയൊരു പരേഡിൽ പോലീസ് സുരക്ഷ ഒഴിവാക്കാൻ സാധിക്കില്ലെന്ന് ഫെയർ പറയുന്നു.

എന്നിരുന്നാലും, ഈ വർഷം എഡ്മണ്ടനിൽ വീണ്ടും പ്രൈഡ് പരേഡ് നടക്കും. ഫെയർ അല്പം ആശങ്കയിലാണ്. 2018-ലെ പ്രശ്നങ്ങൾ ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നതിനാൽ ഇത്തവണ അത് എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യുമെന്ന് ബ്രോവാറ്റ്സ്കക്ക് ഉറപ്പില്ല. പരേഡ് ഒരു പാർട്ടി മാത്രമായി മാറാതെ, അതിൻ്റെ പ്രതിഷേധ സ്വഭാവം നിലനിർത്താൻ സാധിക്കുമെന്നാണ് അദ്ദേഹം കരുതുന്നത്.

“നമ്മുടെ പരേഡ് ഒരുപക്ഷേ പൂർണ്ണമായിരിക്കില്ല, പക്ഷേ അത് ഇപ്പോഴും പ്രധാനമാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. “എഡ്മണ്ടൻ ഒരുപാട് നല്ല രീതിയിൽ മാറിയിട്ടുണ്ട്,” ഫെയർ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. 30-40 പേർ പേപ്പർ ബാഗുകൾ വെച്ച് പങ്കെടുത്ത കാലം എന്നെന്നേക്കുമായി കഴിഞ്ഞുപോയി. അതെല്ലാം എഡ്മണ്ടൻ പിന്നിട്ട വലിയൊരു വഴിയുടെ ഭാഗമാണ്.

A throwback to the past; Edmonton Pride Parade returns after six years